Diğer adları: total diz artroplastisi · kısmi diz protezi · unikondiler protez
Bu rehberde neler var?
Diz protezi düşünülürken en önemli konu, diz ağrısının hayatınızdaki yeridir. Gece uykusunun bölünmesi, ev içinde yürürken zorlanma veya alışveriş gibi işlerin yapılamaması değerlendirmede anlamlıdır. Ameliyatın amacı ağrıyı azaltıp hareketi kolaylaştırmaktır; yeni dizin genç ve tamamen sağlıklı bir eklemle aynı hissi vermesi beklenmez. Kısmi ve total protez farklı gereksinimlere yanıt verir. Hangi seçeneğin uygun olduğu, hasarın dağılımı ve bağların durumu gibi özelliklere göre belirlenir. Karar görüşmesinde ameliyatın sağlayabileceği değişiklikler kadar, iyileşme döneminde ihtiyaç duyulacak yardımın da açıkça konuşulması yararlıdır.
Hangi belirtiler görülebilir?
- Tedaviye rağmen günlük işleri sınırlayan diz ağrısı
- İstirahatte veya geceleri devam eden yakınmalar
- Belirgin hareket kısıtlılığı ve yürüme güçlüğü
- Eklem hasarına eşlik eden dizilim değişikliği
Tanı nasıl konur?
Değerlendirmede muayene ve röntgenlerle eklem hasarının yeri, bacak dizilimi ve hareket açıklığı incelenir. Kalça veya bel kaynaklı ağrı gibi başka nedenler dışlanır. Ameliyat öncesinde kullanılan ilaçlar, önceki pıhtı öyküsü, diyabet, kalp ve akciğer hastalıkları ele alınır. Kan testleri ve gerektiğinde diğer incelemeler planlanır. Evde destek, merdivenler ve işe dönüş beklentileri de hazırlık görüşmesinin parçasıdır.
Ameliyatsız tedavi seçenekleri
Protez kararından önce kişiye uygun egzersiz, aktivite düzenlemesi, kilo yönetimi ve güvenli ağrı kontrolünün sağlayabileceği yarar değerlendirilir. Gerektiğinde yürüme yardımcısı veya seçilmiş enjeksiyonlar gündeme gelebilir. Bu seçeneklerin hangilerinin denendiği ve neden yetersiz kaldığı önemlidir. Tedaviye rağmen hayat kalitesi ciddi biçimde etkileniyorsa ameliyat görüşmesi yapılabilir. Sırf yaş veya röntgen bulgusu nedeniyle herkese aynı sırayla işlem önerilmez.
“Peki, benim için hangi seçenek uygun?”
Bu soruyu birlikte yanıtlayalım. Şikâyetinizi, günlük yaşamınızı ve beklentilerinizi dinleyerek başlayalım. Muayenede seçenekleri nedenleriyle konuşalım; aklınızdaki sorulara yer açalım.
Cerrahi ne zaman değerlendirilir?
Total protezde dizin hasarlı yüzeyleri metal ve dayanıklı plastik bileşenlerle yeniden düzenlenir; kısmi protez ise yalnızca uygun bir bölümü etkileyen hastalıkta düşünülebilir. Bileşen seçimi ve cerrahi plan kişiye göre yapılır. Enfeksiyon, damar içinde pıhtı, hareket kısıtlılığı, devam eden ağrı, instabilite ve zamanla aşınma veya gevşeme olasılıkları vardır. Bazı sorunlar ek ameliyat gerektirebilir; beklenen kazanımlar bu risklerle birlikte görüşülür.
İyileşme ve günlük yaşama dönüş
Uygun zamanda destekle ayağa kalkma, güvenli yürüme ve egzersiz başlar. Erken hedefler dolaşımı desteklemek, dizi açıp bükmeyi geliştirmek ve ev içi hareketi güvenli hale getirmektir. Kuvvet ve dayanıklılığın toparlanması aylar sürebilir; şişlik bu dönemde dalgalanabilir. Pıhtıdan korunma ve yara bakımına ilişkin kişisel talimatlar izlenir. Yeni veya artan tek taraflı baldır ağrısı ya da şişliği, ateş veya yara akıntısı gelişirse rutin kontrolü beklemeden aynı gün tıbbi değerlendirme alınmalıdır. Nefes darlığı veya göğüs ağrısı varsa 112 aranmalıdır.
Sık sorulan sorular
Protez sonrası diz üstüne çökebilir miyim?
Bazı kişiler bu harekette rahatsızlık veya güvensizlik hissedebilir. Yara iyileşmesi ve hareket düzeyi değerlendirildikten sonra uygunluk kişisel olarak konuşulur.
Bu yanıtın bağlantısıProtezin belirli bir kullanım ömrü var mı?
Uzun yıllar işlev görebilir; ancak tek bir süre garanti edilemez. Aktivite, implant, kemik durumu ve zaman içindeki değişiklikler takip ihtiyacını etkiler.
Bu yanıtın bağlantısıAmeliyat sonrası ne zaman araç kullanılır?
Güvenli fren yapabilmek, aracı kontrol edebilmek ve uyku hali yapan ilaçların etkisinde olmamak gerekir. Ameliyat edilen taraf ve iyileşme durumuna göre onay verilir.
Bu yanıtın bağlantısı
Sorularınıza yer açan bir görüşme.
Doç. Dr. Kadir Büyükdoğan
Ortopedi ve Travmatoloji
Eğitim ve araştırmayla beslenen deneyim
Hacettepe Üniversitesi’nde tıp ve ortopedi uzmanlığı; University of Virginia’da spor yaralanmaları ve artroskopi alanında eğitim ve araştırma deneyimi.
Özgeçmiş ve bilimsel çalışmalarSizin için neyin değiştiğini konuşalım.
Diziniz merdiven çıkarken, yürürken ya da sporda sizi zorluyorsa, günlük hayatınızda nelerin değiştiğini konuşmak için randevu bilgisi alın.
Kaynaklar ve içerik hakkında
- AAOS OrthoInfo — Total Knee Replacement
- NHS — Alternatives to a knee replacement
- NHS — Complications of a knee replacement
- NHS — Recovering from a knee replacement
Kaynaklar genel bilgilendirme amacıyla kullanılmıştır. Metin muayenenin yerini tutmaz ve belirtilen her yöntemin klinikte uygulandığı anlamına gelmez. İçerik güncellemesi: 05.09.2026.